DE MATJES, DE OUDE GESCHIEDENIS VAN ZUNDERT.

Dit bijzondere moerasgebied is een restant van ongeveer 300 jaar turfexploitatie gevolgd door 100 jaar heide ontginnningen. Alleen het hart van het gebied bleef onaangetast.

Over de turfexploitatie is al veel gepubliceerd, maar er is nog een bijzondere periode in de geschiedenis van deze omgeving. Het gebied kent opvallende hoogteverschillen, met als hoogste punt de Hoge Moer, een zandverstuiving.

Reeds in de 50-er jaren van de 20e eeuw werd hier archeologisch onderzoek gedaan, in eerste instantie door broeder Christofoor van de congregatie St Louis uit Oudenbosch. Hij stelde toen al, aan de hand van honderden vondsten de bewoning van dit gebied in de steentijd vast. Deze periode, ongeveer 12000 jaar geleden leidde tot meer archeologisch onderzoek, en zo werden in de loop van de jaren ongeveer 25000 artefacten, restanten als bij en mespunten en gereedschappen van beenderen uit de steentijd bewoning gevonden!

Een gedeelte van deze omgeving heeft dan ook als kwetsbaar archeologisch gebied een beschermde status gekregen.

Een expositie van de gevonden historische voorwerpen kan men bekijken in het Volkenkundig Museum in Oudenbosch.

In het moeras zelf zijn de laatste bewerkingen uit de turftijd bewaard gebleven, en wordt er zelfs nog nieuw veen, waar uiteindelijk turf van wordt gemaakt, gevormd.

De bijzondere plantengroei brengt ook een geheel andere vogelstand mee. Rietvogels als rietgors, blauwborst, kiekendief en baardman worden hier waargenomen.

In het gebied is ook een zeldzame RD locatiesteen te vinden. RD, Rijksdriehoeksverdeling, is een verre voorloper van ons huidige kadaster, waarbij ons land in aaneengesloten driehoeken werd verdeeld, waardoor locaties konden worden bepaald.

Natuurlijk is er ook nog een enorm netwerk van in onbruik geraakte turfvaarten.

Tegenwoordig loopt er een knooppuntenwandeling door het moeras, en kan men vanaf de belgische kant vanaf een uitkijktoren over dit bijzondere gebied uitkijken.

Binnenkort zal aan de nederlandse kant op de Hoge Moer een informatiebord over de steentijd bewoning worden geplaatst.

De Hoge Moer, nu een volledig verlaten gebied, was ooit de eerste bewoonde plaats in deze omgeving en de Gemeente Zundert.

Tekst: Ad de Klerk

Foto's: Pix4Profs / Jan Stads